DİVAN EDEBİYATI MÜZESİ (Galata Mevlevihanesi) 1975 yılında müze olarak hizmete açılmış olan Galata Mevlevihanesi -diğer adı ile Kulekapı Mevlevihanesi- devrinin kültürünü ve sanatını yansıtan kurumlarından biridir. Yüzyıllar boyunca musiki ile bilimi bir arada kaynaştıran mevlevihanelerin Türk kültürüne katkıları büyük olmuş¬tur. Mevlevihanelerin çevresinde toplanan pek çok kişi güzel sanatların çeşitli dallarında öğre¬nim görmüş ve bilimsel alanda kendilerinden uzun uzun söz ettirmişlerdir. Beyoğlu semtinde Yüksekkaldırım'a inen yokuşun başında yer alan Mevlevihane, İstanbul'¬un en eski Mevlevihanesidir. II. Sultan Bayezid devrinin Beylerbeyi olan İskender Paşa'nın av çiftliği üzerine 1491 yılında inşa ettirilmiştir. İlk şeyhi de Mehmed Semâ-i Çelebi'dir. Mevlevi¬hane Sultan III. Mustafa zamanında (1766) yangın geçirmiş ise de aynı sultan zamanında bu¬gün ayakta olan mevlevihane yaptırılmıştır. Bina daha sonraki yıllarda Sultan III. Selim, II. Mah-mud ve Abdülmecid zamanlarında onarımlar geçirmiştir. Faaliyetini 1925 yılına kadar sürdü. ren Mevlevihane 1967-1972 yılları arasında yeniden onarılmıştır. Külliye halinde inşa edilmiş olan mevlevihane; semahane, derviş hücreleri, şeyh dairesi ve hünkâr mahfeli, bacılar kısmı, kütüphane, sebil, muvakkithane, mutfak, türbeler ve hazireden oluşmaktadır. SEMAHANE : Müze olarak kullanılmakta olan bu ahşap kısmın giriş kapısı üzerinde Sultan Abdülmecid'in tamir kitabesi yer almaktadır ve 1853 tarihini taşımaktadır. Bina sekizgen planlıdır ve 18 yüzyıl barok üslubunun güzel örneklerinden biridir. Bu bölümde Türk musiki aletleri ile Mevlevi kültürüne ait eserler sergilenmektedir. Ahşap kafeslerle ayrılmış olan üst kısmında ise kronolojik sıra ile divan şairlerinin divanları ile Mevlevihanede yetişmiş olan Şeyh Galib, İsmail Ankaravî, Esrar ve Fasih Dedeler ile Şair Leylâ Hanım'a ait el yazması eserler yer almak¬tadır. Şeyh Dairesi ve Hünkâr Mahfeli üst kattadır. DERVİŞ HÜCRELERİ: Kagirdir ve yan yana dizilmiş odalardan meydana gelmiştir. TÜRBELER : Şeyh Galib Türbesi; 19. yüzyıl başlarında Halet Said Efendi tarafından yaptırıl¬mıştır. Kare planlıdır. İçinde Mevlevihanede şeyhlik yapmış olan Mehmed Ruhi, Hüseyin, İsa, Selim Efendiler ile Mesneviyi ilk şerh eden Şarih-i İsmail Ankaravî ve Şeyh Galib Efendi gömülüdür. Halet Said Efendi Türbesi; diğer türbe ile aynı tarihte yaptırılmıştır. Kare planlıdır. İçinde Şeyh Kudretullah, Ataullah Efendiler ile Halet Said Efendi ve Ubeydullah Efendi'nin eşi Emine Esma Hanım gömülüdür. SEBİL VE MUVAKKİTHANE: Girişin sağında yer almaktadır. Kagir olan yapı 19. yüzyıl baş¬larında inşa edilmiştir. KÜTÜPHANE : Halet Said Efendi tarafından yaptırılmıştır. Muvakkithanenin üst katında yer alır. İçinde 3455 cilt kitap bulunmaktadır. HAZİRE (Mezarlık): Mevlevihanede şeyhlik yapmış olanlarla, eşleri, kudumzenler, neyzen¬ler, divan sahibi şairler gömülüdür. Ayrıca Humbaracı Ahmed Paşa, Türkiye'de ilk matbaayı kuran İbrahim Müteferrika, Ünlü bestekâr Vardakosta Seyyid Ahmed Ağa, Nayi Osman Dede, Tepedelenli Ali Paşa'nın aile efradının da mezarları bulunmaktadır. Mezar taşlan yazı ve süsle¬meleri açısından da çok değerlidir.
